Merhaba arkadaşlar,
Herkesin bildiği üzere dijital bir çağda yaşamaktayız. Ve günlük hayatta bu dijital kaynaklardan yararlanmaktayız. (Şu an bunu okuman gibi!) Peki... bu dijitalleşme tarih üzerinde nasıl bir etki yaptı? Hadi hep birlikte bakalım...
Dijitalleşme yeniden biçimlendirme, formatlayarak saklama işidir. Dijitalleşmenin en güçlü yanı bilgiye erişimi, en zayıf yanı ise geleneksel kütüphane ile karşılaştırıldığında bilginin saklanmasıdır.
Artık kütüphanelere gitmek yerine, tek bir tıkla dünyanın dört bir yanındaki bilgilere ulaşabiliyoruz.
Bu dijital devrimin olumlu ve olumsuz yönleri neler olabilir?
Dijitalleşmenin Tarihçiliğe Olumlu Katkıları
Erişebilirlik ve Hız:
Artık dünyadaki bir kütüphaneye, ülkenin farklı şehirlerindeki kütüphanelere ve arşivlere evimizden ulaşabiliyoruz. Dijitalleşme, nadir belgelere ve arşivlere ulaşımı hızlandırdı. Mesela, British Library ve Görsel Tarih Arşivi.
Fiziksel belgelerde tarama yapmak yerine, dijital veri tabanlarda binlerce belge içinde anahtar kelime ile verimliliği arttırıcı hızlı arama yapabiliyoruz.
Kaynak Çeşitliliği ve Koruma:
İnternet, sadece resmi belgeleri değil bloglar, sosyal medya gönderileri, kişisel içerikleride araştırmaya devam eder.
Eskimeye yüz tutmuş tarih belgeleri dijitalleştirilerek, bilgilerin korunması ve gelecek nesillere aktarılması sağlanır.
Yazım ve Paylaşım Kolaylığı:
Dijitalleşme sayesinde not alma, metinleri düzenleme pratik hale geldi. Yapılan tarih çalışmalarının bloglar, e-kitaplar veya web siteleri aracıyla geniş kitlere ulaşması sağlandı. Türk Tarih Kurumunun sitesi de buna bir örnektir.
Dijitalleşmenin Tarihçiliğe Olumsuz Etkileri
Şimdi birde dijitalleşmenin getirdiği risklere ve zorluklara göz atalım.
Bilgi Kirliliği ve Güvenilirlilik Sorunları:
İnternette yanlış, taraflı veya doğrulanmamış bilgilere (dezenformasyon/yalan haber) ulaşmak kolaydır. Bir kaynağın güvenilir olup olmadığına bakmak gerekir. Eleştirel bir gözle değerlendirme becerisi önemlidir. Bilgilere hızlı ulaşmak araştırmacıyı kaynakları yüzeysel okumaya itebilir. Dijital tarama yapmakta, belgelerin anlatmak istediklerini tam anlamadan geçmemize neden olabilir.
Dijital Uçurum ve Seçicilik:
Tarihi belgelerin hepsi dijitalleştirilmediği için sadece dijital ortamda araştırma yapmak, araştırmamızı eksik kalmasına neden olabilir.
Dijital ortamda yaşanan olumsuzluk (elektrik kesilmesi gibi) araştırmanın aksamasına sebep olabilir.
Eski yazılımlar zamanla okunmaz hale gelebilir.
Bazı dijital arşivler ücretli erişim izni vermektedir.
Bu durumlar araştırmacılar arasında erişim eşitsizliği oluşturabilir.
Dijitalleşme Bir Araçtır Amaç Değil
Dijitalleşme, tarih araştırmalarını kolaylaştıran, hızlandıran hatta zenginleştiren bir araçtır. Tarihçinin bu araçlara eleştirel gözle bakıp bilinçli kullanması gerekmektedir.
Tarihçi veya araştırma yapan kişi, bir konuyu araştırırken; kaynağın yazarına hangi amaçla yazıldığına, bu kaynaktaki bilgileri destekleyen başka güvenilir kaynaklar olup olmadığına dikkat etmelidir.
İyi bir tarihçi olmak için teknolojiye değil eleştirel düşünme yeteneğine ihtiyacımız vardır.
Kaynakça:
DergiPark: Acun F, Acun R (1995) Tarihte bilgisayarlaşma
www.ttk.gov.tr (türk tarih kurumu)
DergiPark: Acun R (2015) Tarihte bilgisayarlaşma, temel kavramlar ve örnek uygulamalar
Omu.edu.tr (19 Mayıs Üniversitesi)
Eymen SAFİ 9/D
1127
Anahtar Kelimeler: Tarih, Dijitalleşme, Dijitalleşmenin günümüzdeki etkisi, Tarih ve Teknoloji arasındaki bağlantı
