Dijitalleşme, tarihin yazılmasında ve araştırmalarda yepyeni bir boyut kazandırmıştır. Dijitalleşme sayesinde bilgilerin depolanması ve kaynaklara ulaşım kolaylaşırken kaynak güvenilirliği gibi birtakım sorunlar da ortaya çıkmıştır. Bir yandan da siber saldırılar ile de sanal ortamda depolanan bilgilerin kaybolması riski artarken aynı zamanda çeşitli belgelere ulaşmak ve bilgiyi yaymak da kolaylaşmıştır. Yani dijitalleşmenin çeşitli avantaj ve dezavantajları olmuştur.
DİJİTALLEŞMENİN TARİH ARAŞTIRMA VE YAZIM SÜREÇLERİNE OLUMLU ETKİLERİ
Ulaşılabilirlik: Dijitalleşme sayesinde tarihi kaynaklar ve belgeler sanal ortamda ulaşılabilir hale gelmiş ve bu da araştırma ve yazım sürecini hızlandırmış ve kolaylaştırmıştır. Şu anda müzeler dijital olarak ziyaret edilebilmekte ( e-müzeler, müzelerin dijital gezilebilir hali şuanda genel ağda mevcut, müzedeki eserlere ve bulgulara aynı şekilde internetten müzeyi gezerek ulaşılabilir.), kütüphanedeki eserlere ve arşivlere internetten yine kolayca erişim sağlanmaktadır. Eskiden coğrafi ve fiziki zorluklardan dolayı kaynaklara ulaşım sınırlıyken günümüzde neredeyse sınırsızdır.
Dijital yayınlar: Dijitalleşme sayesinde bilgilerin yayılması kolaylaşmıştır. Tarihsel bilgi dijital ortamda yayınlanmakta ve bu şekilde öğrencilere ve topluma hızlıca ulaşabilmektedir. Bu sayede bilgi paylaşımı artıyor ve iş birliğine dayalı araştırma fırsatları doğuyor.
Esnek çalışma imkanları: Dijitalleşme sayesinde bazı çalışma şartları esnemiş ve araştırma türünde çalışmalar kısmen evden de yapılabilmeye başlanmıştır. Örneğin araştırma ödevleri kütüphaneye gitmek yerine evde genel ağ üzerinden yapılabilmekte, bir iş yeri çalışanlarının evde çalışmasına izin verip onlara daha rahat çalışma şartları sunabilmektedir.
Etkileşimli içerikler: Dijitalleşme sayesinde tarih yazımı daha etkileşimli hale gelebilir. Video, sunum, fotoğraf, harita gibi görsel ve sesli materyaller eklenerek okuyucu ve izleyicinin dikkati çekilebilir ve konu daha rahat anlaşılır hale gelir.
DİJİTALLEŞMENİN TARİH ARAŞTIRMA VE YAZIM SÜREÇLERİNE OLUMSUZ ETKİLERİ
1.Bilgi kirliliği ve güvenilir kaynak sorunları: İnternette her bilgiye kolayca ulaşabilsek de bilgilerin doğruluğu konusunda çok fazla kaynak ve çok fazla belge yayımlanmış olduğu için sıkıntılar çıkmaya başladı. Bilginin paylaşımı kolaylaşınca insanlar doğruluğuna emin olup olmadığı her bilgiyi paylaştı, yalan yanlış bilgi ve kaynak sayısı arttı ve bunun sonucunda bilgi kirliliği oluştu. Bu yüzden de internette gördüğümüz bilgilerin güvenilirliğini ve doğruluğunu her zaman sorgulamamız gerekir.
2.Teknik ve dijital sorunlar: Teknolojik araçlarda ve yazılımlarda çıkabilecek arızalar sonucu sanal ortamda depolanan veriler kaybolabilir veya çalınabilir. Bu durumda başka kaynaklarda bulunmayan bir bilgi kaybolabilir.
3.Orjinalliğin bozulması: Sanal ortama aktarılan belgeler genelde orijinal bağlamalardan ayıklanmış şekilde yayımlanır. Belgenin fiziki yapısı ve tarihi dokusu da belgede kritik bir öneme sahiptir ve bunun sanal ortama yansıması çok mümkün değildir. Bu yüzen bu ufak görünen ayrıntılar kaybolur ve bu durum bilgilerin yanlış yorumlanmasına sebep olabilir.
4.Bilgiye ulaşmada zorluk: Dijitalleşme dünyanın her yerinde eşit bir şekilde gerçekleşmediğinden bazı altyapının güçsüz olduğu ülke veya yerlerde bilgiye ulaşım zorlaşabilir ve bu yüzden her yer aynı bilgiden eşit bir şekilde yararlanamaz. Bundan dolayı da dijitalleşme herkes tarafından eşit kullanılamaz.
ÖZETLE: Dijitalleşme bilgiyi saklama, yayma, bilgiye ulaşma açısından bize kolaylıklar sağlasa da bazı riskleri ve olumsuz yanları vardır. Teknik arızalar, bilgi kirliliği, veride kayıplar tarihin yazılma ve araştırma süreci açısından riskler oluşturur. Bu yüzden olumlu yanlardan faydalanılırken olumsuz yanlara karşı da çok dikkatli olunmalıdır.
YAZAR: DURU KÜLEŞ
KAYNAKÇA
https://evrimagaci.org
MEB ders kitabı
Görselleri yapay zeka ile oluşturdum.
